XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CHỖ: KHÔNG CÒN “ĐẤT” ĐỂ DIỄN GIẢI ĐA NGHĨA TỪ 1/7/2025

loanlelawlinkvn
18 giờ trước
5 phút đọc

1. Từ hướng dẫn dưới luật đến quy định chính thức trong Luật Hải quan

Trước đây, khái niệm xuất nhập khẩu tại chỗ chỉ được quy định tại khoản 1 Điều 35 Nghị định 08/2015/NĐ-CP.

Tuy nhiên, Điều 47a của Luật Hải quan 2014 (sửa đổi 2025) đã chính thức luật hóa khái niệm này. Theo đó, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ là: “là hàng hoá giao, nhận tại Việt Nam theo chỉ định của thương nhân nước ngoài theo hợp đồng mua bán, gia công, thuê, mượn giữa các doanh nghiệp Việt Nam với thương nhân nước ngoài”.

Quy định trên được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP, theo đó Hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ bao gồm 2 hình thức:

a) Hàng hóa gia công tại Việt Nam và được thương nhân nước ngoài đặt gia công bán, chuyển giao cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam;

b) Hàng hóa mua bán, thuê, mượn giữa doanh nghiệp Việt Nam với thương nhân nước ngoài và được thương nhân nước ngoài chỉ định giao, nhận hàng hóa với doanh nghiệp tại Việt Nam.

Điểm thay đổi quan trọng: So với quy định cũ tại Nghị định 08/2015/NĐ-CP, điều kiện “thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam” đã được loại bỏ; điều này có nghĩa là thương nhân nước ngoài dù có hay không có hiện diện tại Việt Nam vẫn có thể là một bên trong giao dịch xuất nhập khẩu tại chỗ, nếu đáp ứng các điều kiện luật định còn lại trong 2 hình thức kể trên.

Việc luật hóa giúp thống nhất cách hiểu và giảm tranh luận về bản chất giao dịch.

2. Làm rõ trách nhiệm thực hiện thủ tục hải quan.

Một vấn đề gây tranh cãi trước đây là liệu xuất nhập khẩu tại chỗ có phải hoạt động mua bán nội địa hay không.

Khi đã được xác định là hoạt động xuất – nhập khẩu, doanh nghiệp vẫn phải:

- Thực hiện đầy đủ thủ tục hải quan;

- Chịu kiểm tra, giám sát hải quan.

Theo Nghị định 167/2025/NĐ-CP, thủ tục hải quan trong giao dịch xuất nhập khẩu tại chỗ đã được xác định rõ:

- Hàng hóa giao dịch trong phạm vị xuất nhập khẩu tại chỗ vẫn phải làm thủ tục hải quan, chịu kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan.

- Thời điểm thực hiện: có thể thực hiện trước hoặc sau bước giao nhận hàng hóa.

- Thời điểm hoàn thành: là thời điểm cả bên xuất khẩu (bên giao) hoàn thành các tờ khai xuất khẩu tại chỗ và bên nhập khẩu (bên nhận) hoàn thành tờ khai nhập khẩu tại chỗ.

Quy định này đã khắc phục cách hiểu từng được đề cập tại Công văn 4146/TCHQ-GSQL ngày 08/08/2023 của Tổng cục Hải quan Việt Nam, khi cho rằng xuất nhập khẩu tại chỗ (theo hình thức thương nhân nước ngoài đã hiện diện tại Việt Nam chỉ định giao hàng cho bên nhận ở tại Việt Nam) được xem là hoạt động mua bán nội địa.

3. Nghĩa vụ chủ động thông báo của doanh nghiệp

Một điểm quan trọng khác tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP là nghĩa vụ thông báo của doanh nghiệp xuất khẩu tại chỗ.

Doanh nghiệp phải thông báo cho cơ quan hải quan về:

- Thời hạn giao nhận

- Địa điểm giao nhận

- Phương thức giao nhận

Tại một trong hai thời điểm:

- Khi làm thủ tục hải quan; hoặc

- Trước thời điểm giao nhận hàng hóa.

Điều này đồng nghĩa: không thể giao hàng xong rồi mới thực hiện nghĩa vụ thông báo.

Trong bối cảnh hàng hóa thực tế không đi qua cửa khẩu, cơ chế thông báo này đóng vai trò thay thế cho kiểm soát vật lý truyền thống.

4. Thuế GTGT 0% cho xuất khẩu tại chỗ – đã được luật hóa

Một thay đổi có tác động lớn đến doanh nghiệp là việc ghi nhận rõ thuế suất 0% đối với xuất khẩu tại chỗ.

Theo Điều 9.1 của Luật Thuế GTGT 2024, danh mục các trường hợp áp dụng thuế suất 0% được liệt kê tại điểm a, tuy nhiên không ghi nhận rõ hoạt động “xuất khẩu tại chỗ”. Trên thực tế, việc áp dụng thuế suất 0% cho loại hình này chủ yếu dựa trên cách hiểu rằng xuất khẩu tại chỗ là một hình thức của xuất khẩu; mà đã là xuất khẩu thì thuộc diện thuế suất 0%.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2025, Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT 2024, ghi nhận hoạt động “xuất khẩu tại chỗ” thuộc nhóm đối tượng áp dụng thuế suất 0%.

Việc quy định minh thị ngay trong Luật Thuế GTGT mang ý nghĩa quan trọng:

- Loại bỏ cách tiếp cận dựa trên suy luận hoặc diễn giải pháp lý;

- Tăng tính minh bạch và chắc chắn trong áp dụng pháp luật;

- Giảm thiểu rủi ro tranh chấp với cơ quan thuế;

- Tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho doanh nghiệp khi kê khai và hoàn thuế.

Kết luận: Thay đổi không ở tên gọi, mà ở cách áp dụng thống nhất pháp luật

Xuất nhập khẩu tại chỗ không phải cơ chế mới.

Nhưng từ 2025, khung pháp lý đã:

Được luật hóa ở cấp luật một cách rõ ràng.
Xác định rõ bản chất là hoạt động xuất – nhập khẩu tại chỗ theo hướng thu hẹp điều kiện hơn.
Làm rõ nghĩa vụ thực hiện thủ tục hải quan.
Ghi nhận minh thị thuế suất thuế GTGT 0% cho hoạt động xuất khẩu tại chỗ.

Không gian diễn giải đa nghĩa đã được thu hẹp đáng kể giữa doanh nghiệp, cơ quan thuế, cơ quan hải quan.

Bài viết: Bởi LLVN.

Hình minh họa: LLVN.

-------------------------------

Lawlink Việt Nam (LLVN) là hãng Luật cung cấp các giải pháp pháp lý cho các doanh nghiệp, doanh nhân về ĐẦU TƯ, hoạt động doanh nghiệp & kinh doanh, Mua bán & Sáp nhập; Tranh tụng và Giải quyết tranh chấp. Chúng tôi cung cấp dịch vụ trọn gói từ các khâu tư vấn mô hình hoạt động, đến giấy phép, hợp đồng, cấu trúc vốn và thu xếp vốn, dịch vụ kế toán & thuế, và đại diện. Các ngành mà chúng tôi thực hành liên tục gồm: Bất động sản & Xây dựng, Hạ tầng, Xử lý rác thải & môi trường, Y & Dược, Giáo dục, Fintech, Nông nghiệp, Truyền thông & Xuất bản, Thương mại điện tử.

-------------------------------

Liên hệ chúng tôi tại:

Website: www.lawlink.com

Instagram: lawlink.vietnam

Facebook: Lawlink Vietnam

Tel: +84 908 107 788

info@lawlinkvn.com

Văn phòng Hồ Chí Minh

Phòng 22.02, Aqua 1, Vinhomes Golden River, Số 2 Tôn Đức Thắng, HCM